Gisteren schreef ik over de marketing rondom HEPA. Vandaag wil ik het over de techniek hebben. Want zelfs als een claim helemaal klopt, betekent dat nog niet dat je krijgt wat je denkt te kopen.
Wat HEPA precies is
HEPA is een Europese norm, EN 1822, die filters classificeert op hun efficiëntie. Een paar voorbeelden uit die schaal:
- H10: minimaal 85% van de fijne deeltjes wordt gevangen
- H13: minimaal 99,95%
- H14: minimaal 99,995%
Dat zijn strenge, gevalideerde standaarden. Ze zijn vooral relevant voor omgevingen waar het echt op aankomt: cleanrooms, ziekenhuizen en de farmaceutische industrie. Op zichzelf is daar dus niets mis mee.
Maar let op: voor de consumentenmarkt hoeft een fabrikant deze norm helemaal niet toe te passen, en niemand controleert het. Je vertrouwt dus puur op wat de producent zelf zegt, want er is geen onafhankelijke instantie die het bevestigt.
Wat HEPA niet is
En dat is nog niet alles. HEPA is namelijk geen claim voor het hele apparaat. Een filter is alleen zo goed als het apparaat de lucht er ook daadwerkelijk goed doorheen krijgt. Alleen het filter wordt gecertificeerd, niet de luchtreiniger eromheen. En daar zit precies het venijn.
Wat je bij de gemiddelde goedkope importtoestellen, veelal uit China, in de praktijk vaak terugziet:
- Luchtlekkage langs het filter, waardoor lucht het filter omzeilt
- Onvoldoende luchtstroming door het filter
- Snelle filterdegradatie na de eerste maanden
- Te lage capaciteit voor de geadverteerde ruimtegrootte
Hetzelfde filter, een totaal ander resultaat. Ik heb een tool gemaakt waarmee je dat zelf kunt zien. Zet een gemiddelde luchtreiniger naast BjorkHeim, en schakel de zwakke plekken een voor een aan en uit.
Interactieve tool: klik op de twee scenario's of zet de zwakke plekken zelf aan en uit.
Lab versus werkelijkheid
Het verschil zit hem in wat er getest wordt, en onder welke condities. Laat ik het naast elkaar zetten.
Wat fabrikanten testen voor hun marketingclaim: het filter, in een laboratorium-opstelling, op piekvermogen. Wat de gebruiker krijgt: het complete apparaat, in een echte kantoorruimte, op de stille stand. Die twee dingen zijn niet hetzelfde.
"Een filterklasse op de doos vertelt je hoe goed het filter is. Niet hoe goed het apparaat de lucht in jouw kantoor schoonmaakt."
De stille stand is het grootste lek
Van alle zwakke plekken vind ik die laatste de meest onderschatte: de stille stand. De meeste luchtreinigers maken op vol vermogen zoveel lawaai dat niemand ze zo de hele dag aan laat staan. Dus schakelt men terug naar een lage, stille stand. En daarmee zakt de luchtstroom, en dus de werkelijke reiniging, fors in. Het beste filter ter wereld doet weinig als er nauwelijks lucht doorheen gaat.
Toen ik BjorkHeim ontwikkelde, was dit een van de eerste dingen die ik anders wilde. BjorkHeim draait fluisterstil op vol vermogen. Niet stil door terug te schakelen, maar stil terwijl het op volle kracht blijft werken. Daardoor hoef je niet te kiezen tussen schone lucht en een werkbare geluidsstand. En de filters vervangen wij zelf op tijd, zodat de prestatie niet na een paar maanden wegzakt. Voordat we iets plaatsen, kijken we bovendien samen hoeveel capaciteit een ruimte echt nodig heeft.
Wat dit voor MKB-eigenaren betekent
Als je een luchtreiniger voor je kantoor koopt, koop je niet een filter. Je koopt een apparaat dat in jouw ruimte, op een gewone werkdag, schone lucht moet leveren. De filterklasse op de doos zegt iets over één onderdeel, niet over het geheel. Twee toestellen met exact hetzelfde H13-filter kunnen in de praktijk mijlenver uit elkaar liggen.
Het is dus de moeite waard om verder te kijken dan de letters op de verpakking. Hoe zit het met de luchtstroming, het onderhoud, de capaciteit voor jouw aantal vierkante meters, en het geluid op de stand die je daadwerkelijk gebruikt?
Wat volgt
Morgen ga ik verder. Dan laat ik zien waarom voor een werkplek niet de filter-classificatie de juiste maatstaf is, maar iets anders. Iets dat veel beter vertelt wat je medewerkers werkelijk inademen.
Maar eerst ben ik benieuwd: wat had jij gedacht dat HEPA betekende? En ben je benieuwd wat dit voor jouw kantoor betekent, neem dan gerust contact op.
Bronnen: Europese norm EN 1822 (filterklassen H10 tot en met H14). De verhoudingen in de tool zijn benaderingen om het effect te illustreren, geen exacte meetwaarden. Hoeveel een specifiek apparaat in een specifieke ruimte presteert, hangt af van het ontwerp, de ruimte en het onderhoud.
